Είδαμε την παράσταση «Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα» του Θανάση Σαράντου στο θέατρο Βαφείο-Λάκης Καραλής

Ένας λόγος ζωντανός, κοφτερός, ανεπιτήδευτος, διαχρονικός και επίκαιρος όσο ποτέ, σαν καταπέλτης, σαν χείμαρρος που μιλάει κατευθείαν στην ψυχή μας και μας ταρακουνάει, μας εμψυχώνει, μας προβληματίζει!

Γράφει η Ντίνα Καρρά

Είχα τη χαρά και την τιμή να παρευρίσκομαι στην πρεμιέρα της θεατρικής παράστασης «Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα» του συγκλονιστικού Θανάση Σαράντου που φιλοξενείται από το Σάββατο 29 Απριλίου στις 21:00 και για 10 μόνο παραστάσεις στην ιδιαίτερη, ζεστή σκηνή του θεάτρου Βαφείο-Λάκης Καραλής. Είναι ένας φόρος τιμής για την προσφορά του μεγάλου Έλληνα αγωνιστή του 1821 και με αφορμή τα 150 χρόνια από το θάνατό του.

Τα Απομνημονεύματα είναι ένα αθάνατο κειμήλιο ύφους, ήθους, λόγου και περιεχομένου.

Ένας λόγος ζωντανός, κοφτερός, ανεπιτήδευτος, διαχρονικός και επίκαιρος όσο ποτέ, σαν καταπέλτης, σαν χείμαρρος που μιλάει κατευθείαν στην ψυχή μας. Είναι μία ιστορία των συναισθημάτων του ελληνικού λαού, η συνείδηση ενός ολόκληρου γένους! Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης, αγράμματος και ταπεινός για την άμαθειά του, μέσα απ” αυτό το απελέκητο γράψιμο, αναδεικνύει μία σπάνια καλλιέργεια και ευαισθησία. Πέρα από την καταγραφή σημαντικών ιστορικών γεγονότων, την κριτική που ασκεί, τον αντίλογο στο ψεύδος και την υποκρισία, τη δίψα για δικαιοσύνη, μας προσφέρει ένα μεγάλο μάθημα εθνικής αυτογνωσίας. Και όλα αυτά, χαράζοντας στο χαρτί τη γλώσσα που μιλάει με τη ρουμελιώτικη προφορά, αποτυπώνοντας την ίδια του τη φωνή με σοφία, εκφραστική αμεσότητα, απλότητα και με τη μαστοριά ενός προικισμένου λαϊκού αφηγητή. Ο αγράμματος γιος βοσκών της Ρούμελης, μας δίνει ένα συγκλονιστικό μάθημα ιστορίας και μας παροπλίζει με θάρρος, δύναμη και ελπίδα για να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για την πατρίδα μας στους χαλεπούς καιρούς που βιώνουμε, καθώς η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται εγκλωβισμένη. «Ήβραν στην Ελλάδα αλώνι ν΄αλωνίσουν οι ξένες φατρίες».

Έγραψα γυμνή την αλήθεια, να ειδούνε όλοι οι Έλληνες ν΄ αγωνίζονται δια την πατρίδα τους, δια την θρησκεία τους, να ιδούνε και τα παιδιά µου και να λένε  «Έχωµεν αγώνες πατρικούς, έχωµεν θυσίες», αν είναι αγώνες και θυσίες. Και να µπαίνουν σε φιλοτιµίαν και να εργάζονται εις το καλό της πατρίδας τους, της θρησκείας τους και της κοινωνίας.

Η κριτική μας

Πρώτη φορά παρακολουθώ στο σανίδι το Θανάση Σαράντο και πραγματικά μένω αποσβολωμένη, καθώς έχει τη στόφα του ηθοποιού που σε καθηλώνει, σε ταξιδεύει, σε παρασύρει! Η υποκριτική του δεινότητα είναι πέραν του δέοντος! Με βλέμμα καθάριο, μάτια βουρκωμένα, άψογη άρθρωση, φωνή βροντερή, άλλοτε συγκινητικός, συναισθηματικός και άλλοτε επιτακτικός, βουτάει βαθιά στη γυμνή αλήθεια του Στρατηγού και καταφέρνει στο μέγιστο να μεταλαμπαδεύσει το λόγο του στους θεατές. Ο ίδιος έχει επιμεληθεί και επιλέξει τα αποσπάσματα του πυκνογραμμένου κειμένου-ποταμού του Μακρυγιάννη από την εκδοχή του Γιάννη Βλαχογιάννη, με άξονα ένα ημερολόγιο-χρονολόγιο που παρουσιάζει τις βασικές ιστορικές διαδρομές του ήρωα στην μεταεπαναστατική Ελλάδα. Η σκηνοθεσία του είναι απέριττη, όμως τόσο ουσιώδης, βιωματική και επιβλητική! Οι φωτισμοί από τον ίδιο είναι ατμοσφαιρικοί και η ζωντανή μουσική που ακούγεται καθ΄όλη τη διάρκεια, αποτελεί αλληλένδετο κομμάτι της θεατρικής αφήγησης. Η Σύλβια Κουτρούλη παίζει νέϋ, ταμπουρά και πολίτικο λαούτο και η μουσική της εναρμονίζεται άψογα με το λόγο, ενισχύοντας την ένταση και την τραγικότητα. Τα σκηνικά του Σάββα Σουρμελίδη είναι λιτά, αλλά φτιαγμένα με αγάπη και μεράκι! Οι χειροποίητες δημιουργίες του είναι στα συν της παράστασης!

Ένας μονόλογος πραγματικό κόσμημα, μία σπουδαία παρακαταθήκη, μία παράσταση που πρέπει να δουν όλοι οι Έλληνες!!! Την προτείνω ανεπιφύλακτα για να νιώσετε και να βιώσετε αληθινά συναισθήματα, αφού τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη – δυστυχήματα εναντίον της πατρίδας και θρησκείας –  θεωρούνται ιστορικό ντοκουμέντο!

Πηγή: http://www.kallitexnes.gr/theatre/idame-tin-parastasi-stratigou-makrigianni-apomnimonevmata-tou-thanasi-sarantou-sto-theatro-vafio-lakis-karalis/

Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΥΛΑΙΑ *ΚΡΙΤΙΚΗ (ΑΓΓΕΛΑ ΜΑΝΤΖΙΟΥ)

Το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «ο Αμερικάνος», σε θεατροποιημένη μορφή, παρακολουθήσαμε στο θέατρο Αυλαία. Παράσταση που ανέδειξε τον πλούσιο λόγο και την ιδιότυπη γλώσσα του κειμένου, εκφρασμένη με μια λεπτή, νοσταλγική μελαγχολία, στη συμπυκνωμένη, κριτική παρατήρηση της εποχής, του τοπίου και των ανθρώπων.


Με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις περιπέτειές του, σε μια διαχρονία ως προς την θεματολογία του κειμένου ( ξενιτεμός, έρωτας, μνήμη, νοσταλγία, χρόνος, γλώσσα, επικοινωνία, έθιμα, λαϊκότητα, καθημερινότητα, κοινωνικός σχολιασμός) αλλά και σε μιαν συγχρονία των ημερών (γιορτές του Δωδεκαήμερου, Χριστούγγενα – Πρωτοχρονιά- Θεοφάνεια), η παράσταση συμπλήρωσε τον επίκαιρο κύκλο των μηνυμάτων της.


Παράσταση με μιαν απέριττη αύρα, έδωσε έμφαση στην καθαρότητα της απλότητας και στη λιτή έκφραση, υπηρετώντας άμεσα το κείμενο και τιμώντας τη μνήμη του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα.


Σκηνοθετικά πολύ ενδιαφέρουσα αποτύπωση. Ο σκηνοθέτης αξιοποίησε με ελάχιστα μέσα τη θεατρική σύμβαση, δημιουργώντας την συγκινητική ατμόσφαιρα των επιμέρους σκηνών, στη ροή της προς αφήγησιν ιστορίας. Αποτύπωσε έτσι με πολλές εικόνες τους νοηματικούς άξονες του κειμένου, διαγράφοντας αδρά και υπονοητικά χαρακτήρες, συμπεριφορές, καταστάσεις. Η αινιγματική μορφή του ξένου που επιστρέφει, η αλλαγή εστίασης, η παρατήρηση του τοπίου και των ανθρώπων, η νοσταλγία, ο γενέθλιος τόπος και τα αγαπημένα πρόσωπα, παρόντα και απόντα, αλλά και ο κοινωνικός περίγυρος, η λαϊκή παρατήρηση και παρατηρητικότητα, που οδηγούν στην αναγνώριση του ξένου και στη λύτρωση του αίσιου τέλους, δόθηκαν με ειλικρίνεια και ήσυχες κορυφώσεις.


Τα συμβολικά αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν όπως, βαλίτσα, νομίσματα, καπέλο, σάλι, ποτηράκια, κεριά, φακός, ακόμη και το πιάνο και το σαντούρι επί σκηνής, τυλίχτηκαν σε αφαιρετικούς καπνούς, υπογραμμίζοντας την επίταση της νοσταλγίας, για να ακουστούν οι φωνές των ανθρώπων και τα τραγούδια του τόπου αλλά και οι ψαλμωδίες των ημερών και της χαράς του γάμου.


Η μουσική με τις μελωδίες του πιάνου και τον μουσικό επί σκηνής, έδωσε την αίσθηση και την ισχυρή εντύπωση της συνομιλίας, σε μια πολύ ιδιαίτερη υπογράμμιση ακόμη και των σιωπών ανάμεσα στα δύο πρόσωπα, μετατοπίζοντας το επικοινωνιακό πεδίο και ανοίγοντας κύκλους απεύθυνσης από το ομιλούν πρόσωπο στη σιωπή του εαυτού και της συνείδησής του.


Η μουσική της παράστασης με μιαν μελαγχολική πολυφωνία ισοκρατήματος έδωσε ποικίλα ηχοχρώματα ενισχύοντας και συμπληρώνοντας την έκφραση του ηθοποιού και της πολυτροπικής αναφοράς του κειμένου στη δημώδη, αστική και θρησκευτική μουσικότητα τόσο της μουσικής καθαυτής όσο και της γλώσσας. Την ατμόσφαιρα αυτή φώτισαν καίρια και οι φωτισμοί με την επιλογή απλών μέσων, ολοκληρώνοντας το ύφος της μεταφοράς.


Ο Αμερικάνος, απλότητα και καθαρότητα έκφρασης, υποδεικτική κίνηση προσώπων και φωνών στο θέατρο ως διήγημα. Διήγημα στη διαχρονική νοηματική συμπύκνωση του κόσμου, όπως τον είδε η ευαίσθητη αισθητική ενός αγίου των γραμμάτων.


« Ο ξένος…ευρέθη κρατών μίαν αγγλικήν λίραν. Την έριψε πάραυτα εις τη παλάμην του Βαγγέλη με τόσην προθυμίαν και χαράν, ως να ήτο ο λαμβάνων και όχι ο δίδων».


«Και την παραμονήν του Αγίου Βασιλείου εσπέρας, ισταμένη εις τον εξώστην, ηκούσθη φωνούσα προς τους διερχομένους ομίλους των παίδων: – Ελάτε , παιδιά, να τραγ’δήστε!».


ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:


Σκηνοθεσία-Ερμηνεία-Φωτισμοί: Θανάσης Σαράντος

Μουσική σύνθεση: Λάμπρος Πηγούνης

Μουσικός επί σκηνής: Γιώργος Τζιαφέττας

Σκηνική επιμέλεια: Λίνα Μότσιου

Βοηθός σκηνοθέτη: Δημήτρης Κερεστετζής

Φωτογραφίες: Τάσος Θωμόγλου, Μαριλένα Σταφυλίδου, Γεράσιμος Νεόφυτος

Διεύθυνση Παραγωγής: Στέλιος Χλιαράς

Οργάνωση Παραγωγής «Ηθικόν Ακμαιότατον», «Γίνονται Έργα»

Θέατρο Αυλαία


cityculture.gr/ γράφει η Άγγελα Μάντζιου

Πηγή: http://cityculture.gr/2017/01/o-amerikanos-sto-theatro-avlea-kritiki

«Ο Αμερικάνος» και η πληρότητα μιας σοφά λιτής παράστασης. Είδαμε & Σχολιάζουμε.

«Ο Αμερικάνος» και η πληρότητα μιας σοφά λιτής παράστασης. Είδαμε & Σχολιάζουμε.

        Σίγουρα αξιοπρόσεκτες οι «σφραγίδες» που συνοδεύουν το «διαβατήριο» της συγκεκριμένης παράστασης και μιλούν για επιτυχία επί επτά συνεχείς σεζόν, με πολλές περιοδείες και εξαντλημένα εισιτήρια, ικανές να σε δελεάσουν. Από την άλλη, στον απόηχο του εορταστικού κλίματος, ένας «χριστουγεννιάτικος» Παπαδιαμάντης για τους λάτρεις του ύφους του, φαντάζει ιδανική επιλογή και όταν ευτυχήσει να δραματοποιηθεί εμπνευσμένα ως θεατρική πράξη, δεν μπορείς παρά να «προσυπογράψεις» την αποδοχή που δικαίως εισπράττει η παράσταση. Μιλάμε για τον «Αμερικάνο», μια θεατρική απόδοση του διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, σε σκηνοθεσία, ερμηνεία και όχι μόνο του Θανάση Σαράντου, που παρακολουθήσαμε στο θέατρο Αυλαία. Και τόσο η προσέλευση του κόσμου στο κατάμεστο θέατρο, όσο και το παρατεταμένο χειροκρότημα, επιβεβαίωσαν του λόγου το αληθές…

       Το διήγημα αφορά επιγραμματικά στην επιστροφή ενός ξενιτεμένου. Που άφησε το νησί του, τους δικούς του, την αγαπημένη του, πριν 25 χρόνια, για να αναζητήσει την τύχη του στην Αμερική, εκείνα τα «πέτρινα χρόνια» της μαζικής μετανάστευσης. Και αφού πρόκοψε οικονομικά, αποφάσισε να επιστρέψει στον τόπο του, παραμονές κάποιων Χριστουγέννων, ψάχνοντας να βρει το νήμα που θα τον συνδέσει με όσα άφησε πίσω… περιπλανιέται στα παλιά σοκάκια που άλλαξαν φορτωμένος νοσταλγία και θύμησες, προσκυνά στο ρημαγμένο πατρικό των πεθαμένων πια γονιών του, συναντιέται με παλιούς συντοπίτες που δεν  αναγνωρίζουν τον «ξένο», νοιώθει χαμένος, αποκομμένος από τις ρίζες και τη γλώσσα του,  αναζητά με λαχτάρα να μάθει για την παλιά αγαπημένη… Που ως πιστή Πηνελόπη στον Οδυσσέα της, δεν έπαψε να τον καρτερά όλα αυτά τα χρόνια κι ο ερχομός του θα φωτίσει απρόσμενα τα θλιβερά Χριστούγεννα και τις στερημένες από αγάπη ζωές και των δυο τους.

       Για το κείμενο του Α. Παπαδιαμάντη, σε μια ευφάνταστα στημένη παράσταση (+), δεν χρειάζεται προφανώς να πούμε πολλά. Οι πολυπληθείς θαυμαστές του «αγίου των γραμμάτων», αναγνωρίζουν στα έργα του τις σπουδαίες αρετές μιας μεστής απλότητας στη θεματολογία με εξαιρετικές ηθογραφικές αποτυπώσεις, βαθύτερες αναζητήσεις και δομημένους χαρακτήρες, σε συνδυασμό με λόγο ποιητικό, λυρικό, εύρυθμο, χάρη στην ιδιωματική χρήση της «παπαδιαμάντειας» γλώσσας. Στοιχεία σε πλεόνασμα στο συγκεκριμένο διήγημα, που αποπνέει ελληνικότητα, αυθεντικό συναίσθημα σε πολλαπλά επίπεδα, άρωμα τρυφερής νοσταλγίας, δοσμένα μέσα από άριστα δεμένη πλοκή που κορυφώνεται σταδιακά μέχρι τη λύτρωση. Αγγίζοντας με ειλικρίνεια και αμεσότητα τις ευαίσθητες πτυχές ενός χαρακτήρα τραγικά «διχασμένου» που πασχίζει να ισορροπήσει ανάμεσα στο «οικείο» και το «ξένο», ανάμεσα στην προσδοκία και την πραγματικότητα, την ελπίδα και τη διάψευσή της, με φόντο μια Ελλάδα «υπό φυγήν» και τότε και τώρα….

       Η σκηνική μεταφορά του διηγήματος -το οποίο παρέμεινε ανέπαφο- έδωσε στον σκηνοθέτη και ερμηνευτή Θανάση Σαράντο, την ευκαιρία μιας πρόκλησης, όπως συμβαίνει γενικότερα με παρόμοιες μεταφορές στατικών αφηγήσεων. Στην οποία ανταποκρίθηκε με ιδιαίτερα ευφυή τρόπο, διότι εστίασε και ανέδειξε τον κυρίαρχο λόγο με ευρηματική λιτότητα, χωρίς τη βοήθεια κανενός σκηνικού μέσου, παρά μόνο με τη συνδρομή ήχου, μουσικής και φωτισμών. Αξιοποιημένα όμως τόσο αποτελεσματικά μέσα στην απλότητά τους, που σε συνδυασμό με τα πολλαπλά πρόσωπα ερμηνευμένα από τον ίδιο, έδωσαν την αίσθηση θεατρικού όγκου και κυρίως μιας απόλυτης πληρότητας, σε σημείο οτιδήποτε παραπάνω να έμοιαζε περιττό. Ένα πρόσωπο επί σκηνής που πέραν του βασικού αφηγητή υποδύθηκε όλους τους χαρακτήρες του διηγήματος, μια ξύλινη βαλίτσα- σύμβολο ταξιδευτή και ένας μουσικός με το πιάνο του- περίπου ως συμπρωταγωνιστής με τους απρόβλεπτους ήχους και τις νοσταλγικές μουσικές του, ήταν  όλα όσα χρειαζόταν για μια μεστή, ουσιαστική δραματοποίηση και μια ατμοσφαιρική παράσταση με παιχνίδια φωτός και σκοταδιού εν μέσω νεφελώδους «ομίχλης»… Με απλούστατα μέσα, σε μια εντελώς άδεια σκηνή και χωρίς «ψαγμένα» ευρήματα ή τερτίπια, ο Θ. Σαράντος προσέφερε ουσία και αλήθεια σε ένα δρώμενο με αισθητική, ως ακριβές σκηνοθετικό στίγμα, που κατόπιν τούτων, δεν μπορεί παρά να χτυπήσει «στόχο στο κέντρο»…

       Όσο για την ερμηνεία ή μάλλον τις ερμηνείες του σε επίπεδο υποκριτικής, το πρώτο στοιχείο που ξεχώρισε ήταν και πάλι η επιτυχημένη σκηνοθεσία στις ακαριαίες αλλαγές προσώπων, όπου με μικρές λεπτομέρειες στην κινησιολογία, την αμφίεση, την εκφορά του λόγου, έδινε κάθε φορά τον διαφορετικό – ανδρικό ή γυναικείο- χαρακτήρα, αφαιρετικά, πειστικά και χωρίς την παραμικρή σύγχυση. Μια θαυμάσια απόδοση, με ενέργεια, συναίσθημα, ακρίβεια, άψογο συγχρονισμό, δουλεμένη κίνηση, έχοντας επιπλέον να αντιμετωπίσει πέραν των πολλαπλών ρόλων και την ξεχωριστή ιδιαιτερότητα του κειμένου με τη γλώσσα του Παπαδιαμάντη. Όπου στα αφηγηματικά μέρη, το σύνθετο και πυκνό νοηματικά συντακτικό της καθαρεύουσας με τις τεράστιες προτάσεις, δεν είναι προφανώς το… ευκολότερο για προφορικό, ρέοντα λόγο, προκειμένου να αποδοθεί σωστά ως νόημα, χωρίς να χάσει τον έμφυτο ρυθμό και αρμονία. Και επ’ αυτού, το αποτέλεσμα απέδειξε ότι προηγήθηκε επίπονη δουλειά. Το μόνο που ελαφρώς αδίκησε (-) την εκφορά του λόγου, ήταν ένα ανεβοκατέβασμα της έντασης, με συνέπεια να χάνονται συχνά οι καταλήξεις  λέξεων ή φράσεων.

       Όπως προαναφέραμε, η ζωντανή μουσική στο παρόν εγχείρημα συμπρωταγωνίστησε «συνομιλώντας» με τον αφηγητή και συμβάλλοντας περίπου στο μισό του αισθητικού αποτελέσματος. Καθώς συνόδευσε την παράσταση σε όλη τη διάρκεια και «έντυσε» τα κομβικά σημεία με ιδιαίτερα ηχοχρώματα, αξιοποιώντας εντελώς απρόβλεπτες δυνατότητες του πιάνου. Όπου άλλοτε ακούγαμε  λυρικές νότες κι άλλοτε τριξίματα, κρότους,  ήχους αγωνίας ή ένα  μελωδικό σαντούρι, με αξιοθαύμαστο συγχρονισμό στα κατάλληλα σημεία και με συνθέσεις ταιριαστές  στο κλίμα, αν και σε κάποια σημεία διακρίναμε (-) μονοτονία και ελλιπή έμπνευση, καθώς και έναν «βόμβο» μάλλον ενοχλητικό. Το «σκηνικό» συμπλήρωναν περιστασιακά ατμοί, δημιουργώντας «ποιητική» ατμόσφαιρα ομίχλης, ενισχυμένη από καλοδουλεμένους φωτισμούς με ευφάνταστες εναλλαγές, Εν ολίγοις, ένα εξαιρετικό καλλιτεχνικά δέσιμο λόγου, ήχου, μουσικής και φωτισμών…

       Εν κατακλείδι (=)
 πρόκειται για παράσταση που θα απολαύσουν ιδιαίτερα όσοι αγαπούν το έργο και τη γλώσσα του Παπαδιαμάντη, καθώς μέσα από μια ευρηματική σκηνοθεσία στη λιτότητά της και μια θαυμάσια ερμηνεία, αναδείχθηκε υποδειγματικά ο λυρικός του λόγος, προσφέροντας στον θεατή μία ώρα καλλιτεχνικής πληρότητας…

Πηγή: http://www.kulturosupa.gr/index.php/theatromania/amerikanos-eidame-17374/